Registers van overdracht van goederen en verbintenissen
Gichten
Overdrachten, erfenissen en verbintenissen leggen familieverbanden bloot die in kerkregisters vaak ontbreken.
Een gicht is een wettelijke overdracht, bekrachtigd door schepenen. De gichtboeken van de schepenbanken bevatten de registers van overdracht van goederen en verbintenissen, die plaatsvonden in het kader van de voluntaire rechtspraak. Gichtboeken worden ook vaak overdrachtsregister of transportprotocol genoemd. De akten van overdracht konden ook door notarissen worden opgemaakt. Vaak bevatten de boeken ook een afschrift van de voorlopige of onderhandse koopakte. Omdat in de gichten vaak familierelaties worden vermeld, vormen ze een zeer waardevolle genealogische bron die inzicht geeft in de familierelaties en diverse generaties. Met de afschaffing van de oude schepenbanken onder het Franse bestuur eindigden deze registerreeksen in deze streek omstreeks 1796; de precieze einddatum verschilt per archief.
Gichtregisters kunnen de volgende gegevens bevatten:
- Registratie van aankoop en verkoop van huis, land, leningen, renten
- Verheffingen na overlijden
- Aangifte van successie
- Ruilingen van goederen
- Delingen na overlijden
- Huwelijksvoorwaarden
- Notariële akten
- Emancipatie van kinderen
- Rekeningen van de voogden van minderjarigen
- Testamenten
- Visitatie van huizen, bruggen, molens
Vindplaatsen en brongebruik
Gichtboeken maken deel uit van de schepenbankarchieven, doorgaans bij de vrijwillige rechtspraak. Voor Nederlands-Limburg zijn het Historisch Centrum Limburg (HCL, voorheen RHCL) en plaatselijke archiefdiensten belangrijke vindplaatsen; voor Belgisch-Limburg is het Rijksarchief te Hasselt een belangrijk aanspreekpunt. Zoek in de inventaris van de betreffende schepenbank.
Gichten zijn primaire bronnen. Ze geven niet alleen aanvullende informatie over bezit, maar kunnen ook rechtstreeks familiebanden benoemen. Lees wel precies wat er staat: een erfgenaam hoeft geen kind van de overledene te zijn en een voogd is niet automatisch een bloedverwant. Combineer de akte met andere vermeldingen voordat je een familierelatie vastlegt.