Achtergrond · Kessel · Graefenthal · Van Schevick · Van de Loe
De Schaerhof te Kessel
Een oude hof aan de Nederrijn — van middeleeuws leen en kloostergoed tot de plek waar de families Van Schevick en Van de Loe in de zeventiende eeuw samenkwamen.
De Schaerhof te Kessel, in de bronnen ook Jägerlehen int Schaer, ten Schaere, Hof to Scaer en Schaersenhof genoemd, heeft een geschiedenis die veel ouder is dan de aanwezigheid van de familie Van de Loe. Een lokale historische publicatie van de Verkehrs- und Heimatverein Kessel volgt de hof vanaf de veertiende eeuw en noemt Maria van Schevick in 1670 als erfgename. Daarmee is de Schaerhof een zelfstandig historisch object én een belangrijk kruispunt in de familiegeschiedenis.1
Van leen tot kloostergoed
- 1347 Het goed int Schaer verschijnt in de complexe leenverhoudingen rond Rindern, Kleef en Gelre.1
- 1357 Het goed wordt in de Gelderse leencontext aan Randolf van Hoklem gegeven en vervolgens verkocht aan Isabella, zuster van de hertog en non in Graefenthal.1
- 1382 Isabella van Gelre, abdis van Graefenthal, schenkt de hof aan de abdij.1
- 1544 De Hof to Scaer wordt in Halbbau uitgegeven: een pachtvorm waarbij opbrengsten en verplichtingen met het klooster werden gedeeld.1
- 1670 Maria van Schevick wordt als erfgename van de Schaerhof genoemd.1
- 1681 Maria huwt Petrus (Pet) van de Loe. Vanaf deze generatie raakt de naam Van de Loe duurzaam met de Schaerhof verbonden.2
De familie Van Schevick
Lang vóór Petrus van de Loe op de hof verschijnt, was de familie Van Schevick in deze omgeving aanwezig. De Loo-Kronieken verwijzen naar een pacht- en cijnsregister van Graefenthal waarin Gert Gisen van Schevick in 1602 als pachter van een hof upt Schaer wordt genoemd. De lokale Kesselse geschiedenis bevestigt onafhankelijk de veel oudere band tussen de hof en Graefenthal.3
Maria van Schevick als erfgename
De Verkehrs- und Heimatverein Kessel vermeldt expliciet dat Maria von Schevick in 1670 Erbin des Schaerhofes werd en uit Haus Driesberg stamde. Dit is belangrijk omdat het de overgang naar de volgende generatie niet alleen vanuit familiepublicaties belicht. Maria werd omstreeks 1653 geboren en huwde op 4 mei 1681 met Petrus van de Loe. Een genealogische transcriptie van de kerkelijke registratie vermeldt daarbij een bisschoppelijke dispensatie wegens bloedverwantschap in de derde graad.2
Twee verwante lijnen
Het huwelijk van Petrus en Maria staat niet op zichzelf. De families Van de Loe en Van Schevick waren al eerder door huwelijken met elkaar verbonden. In de gereconstrueerde familieverhoudingen is bovendien een eerder huwelijk zichtbaar tussen Jacob van Schevick en Agnes (Nees) van den Loe, eveneens binnen nauwe bloedverwantschap. Daardoor splitst de familie zich genealogisch in verschillende lijnen en komen die lijnen later opnieuw samen.
De eerste Van de Loe op de Schaerhof
Door zijn huwelijk met Maria werd Petrus (Pet) van de Loe de eerste Van de Loe die in de hofopvolging van de Schaerhof terechtkwam. Dat betekent niet dat hij de hof in moderne zin bezat: de Schaerhof maakte deel uit van het historische goederencomplex van Graefenthal. De familienaam raakte vanaf deze generatie echter langdurig met de hof verbonden. De Loo-Kronieken beschrijven bovendien de lezing “Pet van de Loe Op Schaer” in de huwelijksregistratie.4
Twee lijnen na Petrus en Maria
Ook na het huwelijk bleven verschillende familielijnen bestaan. Zoon Engel (1685–1743) zette de Schaerhof-lijn voort. Voor de stamreeks naar de auteur van deze website loopt de lijn daarentegen via zijn broer Johannes van de Loe (1688–1770), vervolgens via Wilhelmus van de Loe en Johan Hendrikus van de Loo naar Maria van de Loo.
Het uiterlijk van de oude hof
De Kesselse publicatie bevat zowel een foto van de Scharsenhof vóór de afbraak en nieuwbouw van het hoofdgebouw als een foto van de huidige situatie. Die oude opname is bijzonder waardevol als visuele bron: zij maakt het mogelijk de hof in schema’s herkenbaar te tekenen zonder een willekeurige historische boerderij te verzinnen.1
Bronnen en noten
- Onafhankelijke lokale geschiedenis. Verkehrs- und Heimatverein Kessel e.V., Historischer Weg Kessel – Geschichtsträchtige Orte, onderdeel “Hof int Schaer”, met de leen- en pachtgeschiedenis, Maria van Schevick als erfgename in 1670 en historische foto’s van de hof.
- Kerkboekgegeven via transcriptie. Genealogische publicatie over Maria van Schewick: huwelijk met Peter van de Loo op 4 mei 1681 te Asperden en vermelding van bisschoppelijke dispensatie wegens bloedverwantschap in de derde graad. De originele kerkboekscan is voor deze versie nog niet rechtstreeks gelezen.
- Familieonderzoek met archiefverwijzing. Loo-Kroniek 49 en 64, onder meer over de Van-Schevick-familie, Gert Gisen en de Graefenthalse pachtregisters.
- Onderzoeksresultaat Loo-Kroniek. Loo-Kroniek 49, beschrijving van de lezing “Pet van de Loe Op Schaer”.
Geraadpleegde publicaties en bronnen
- Verkehrs- und Heimatverein Kessel e.V., Historischer Weg Kessel – Geschichtsträchtige Orte, “Hof int Schaer”.
- Loo-Kroniek 49, 54 en 64.
- Loo-Archief, documentenoverzicht: verwijzingen naar Alfred Reimann, Die Urkunden des Klosters Graefenthal, waaronder afschriften betreffende de Schaerhof.
- Genealogische transcriptie van Maria van Schewick, gebruikt als aanvullende controle voor huwelijk en dispensatie.