’t Coleneynde is de plaats waar de vroegste overtuigend gedocumenteerde generaties Goessens hun wortels hebben. Het was geen stad of dorp, maar een klein gehucht in de Buitinge ten noorden van Hamont.
Een gehucht buiten de wallen
De Buitinge was de historische benaming voor het gebied buiten de stadsmuren van Hamont. Daar lagen verspreide hoeven, akkers, weiden, heidegronden en kleine gehuchten. ’t Coleneynde lag net ten noorden van Hamont, op de overgang van natte broeklanden naar hogere zandgronden.
Ten zuiden lagen drassige beemden die geschikt waren voor hooi en weide. Ten noorden bevonden zich beter begaanbare gronden, doorsneden door de Dommel en de Warmbeek.
De bakermat van de vroege Goessens
Hendryck Goessens woonde hier in de tweede helft van de zestiende eeuw. In 1573 leende hij honderd gulden van het klooster Catharinadal bij Achel en stelde hij al zijn goederen in ’t Coleneynde als onderpand. Daarmee is zijn verbondenheid met het gehucht stevig gedocumenteerd.
Een akte uit 1576 laat bovendien zien dat het huis waarin Hendryck woonde deel uitmaakte van een oudere gezamenlijke ouderlijke nalatenschap. Dat wijst erop dat de familie al vóór Hendryck bezit in ’t Coleneynde had.
’t Coleneynde is daarom meer dan een plaatsnaam in de genealogie: hier komen familienaam, bezit en woonplaats voor het eerst overtuigend bij elkaar.
Niet in Hamont, wel onder Hamont
Wie in ’t Coleneynde woonde, leefde buiten de wallen, maar was bestuurlijk, economisch en kerkelijk sterk met Hamont verbonden. Grondtransacties en erfenissen werden via de schepenbank vastgelegd; markt en parochie lagen in of rond de stad.
Vanaf 1578 kreeg ook de Buitinge formele vertegenwoordiging in het lokale bestuur. ’t Coleneynde en De Haart vertegenwoordigden daarin de bewoners buiten de stad.
Van ’t Coleneynde naar De Horrick
De familie bleef meerdere generaties met ’t Coleneynde verbonden. Pas met Arnold (Aert) Goessens verschoof de lijn naar De Horrick in Sint-Huibrechts-Lille. Die overgang vond plaats rond zijn huwelijk met Maria Gisberts alias Opden Horrick en de aankoop van de boerderij in 1685.
Gerelateerde personen
Vooral Hendryck Goessens, Maria Goessens, Jan Goessens en de gereconstrueerde generatie van Jacobus Goessens zijn met dit gebied verbonden.
