Van Groesbeeck · biografie

Seger van Groesbeeck

vermeld ca. 1366–1405 · ridder en heer van Heumen

Met Seger (Zeger) van Groesbeeck wordt de familiegeschiedenis aan het einde van de veertiende eeuw aanzienlijk concreter. Hij was een zoon van Johan van Groesbeeck en volgde hem op in de goederen en rechten die de familie rond Groesbeek en Heumen had opgebouwd.

Naam en nummering

In oudere genealogieën krijgt hij vaak het volgnummer II. Dat nummer suggereert een oudere Seger, maar uit de hier geraadpleegde bronnen volgt niet wie die vermeende Seger I zou zijn. Het is daarom veiliger hem op de website eenvoudig Seger van Groesbeeck te noemen en de traditionele nummering alleen tussen haakjes te vermelden.

Ridder en heer van Heumen

Seger wordt vanaf de tweede helft van de veertiende eeuw als ridder en heer van Heumen aangetroffen. In 1387 noemt hij zichzelf in een bewaard huwelijkscharter Zegher van Gruysbeke, heer van Hoemen, ridder. In 1394 wordt hij bovendien als heer van Loenen vermeld. Zijn positie toont hoe ver de familie inmiddels boven haar vroegere rol in het Rijkswoud was uitgegroeid.

Fije en de huwelijksvoorwaarden van 1387

Op 17 mei 1387 werden de huwelijkse voorwaarden vastgelegd voor zijn dochter Fije (Sophia) van Groesbeeck en Sweder van Heeckeren van Rechteren. Fije kreeg 2.800 gulden mee en deed afstand van haar aanspraken op de nalatenschap van haar overleden moeder. In dezelfde akte treedt Segers zoon Johan van Groesbeeck als medeverbondene op.

Onder Segers borgen bevond zich ridder Henric van der Straten. Dat is een belangrijke aanwijzing voor de in genealogieën genoemde verbinding met Aleid van der Straten. Het bewijst op zichzelf echter nog niet dat Henric haar broer was of dat Aleid Fijes moeder was.

Belangrijk: het charter zegt wél dat Fijes moeder in 1387 al overleden was, maar noemt haar niet bij naam. De toeschrijving aan Aleid van der Straten blijft dus een genealogische reconstructie. Het optreden van Henric van der Straten maakt die reconstructie interessant, maar is geen sluitend bewijs.

Heumen wordt Gelders leen

In 1402 droeg Seger het huis en de heerlijkheid Heumen op aan hertog Willem I van Gelre en ontving het vervolgens als leen terug. Daarmee veranderde de juridische positie van Heumen: het bezit werd leenroerig aan Gelre. Schulte bevestigt deze overgang en vermeldt dat het Huis te Heumen vanaf het midden van de veertiende eeuw in handen van Van Groesbeeck was.

Overlijden

Seger was vóór of op 9 juni 1405 overleden. Een leenvermelding van die datum noemt Johan van Groesbeeck als opvolger na de dood van zijn vader Seger. Daarmee is 9 juni 1405 vooral een veilige terminus ante quem; of Seger precies op die dag stierf, volgt daar niet noodzakelijk uit.

Stand van het onderzoek
Zeker: ridder, heer van Heumen; vader van Fije en Johan; huwelijkscharter 1387; Heumen in 1402 als Gelders leen opgedragen.
Aannemelijk: huwelijk met Aleid van der Straten.
Niet bewezen uit de geraadpleegde primaire bron: identiteit van Fijes moeder; betekenis van het volgnummer II; exact geboortejaar.

Bronnen en verantwoording

Huwelijksvoorwaarden Fije van Groesbeeck en Sweder van Rechteren, 17 mei 1387, origineel charter inv.nr. 32; authentiek afschrift inv.nr. 1446.
A.G. Schulte, Het Rijk van Nijmegen. Westelijk gedeelte, onderdeel Heumen.
W.A. van Spaen, Oordeelkundige inleiding tot de historie van Gelderland, deel IV (1805).