Huis Holland · huwelijken en bronnen
Huwelijksbronnen: Johanna van Brabant en Willem IV
Huwelijkscontract 1322, dispensatie 1323 en huwelijk 1331 onderscheiden aan de hand van historisch onderzoek uit 1992.
Eén huwelijk, meerdere afzonderlijke historische gebeurtenissen
J.A.M.Y. Bos-Rops onderzoekt de douarie (weduwengoed en geldelijke uitkering) van Johanna van Brabant, na haar huwelijk met graaf Willem IV van Holland. Haar onderzoek is een goed voorbeeld van waarom onze registratie een huwelijksovereenkomst, kerkelijke dispensatie, huwelijksplechtigheid, samenwoning en latere financiële afwikkeling niet als één datum mag behandelen.
| Datum | Historisch gegeven | Bronstatus |
|---|---|---|
| 21 oktober 1322 | Verdrag tussen hertog Jan III van Brabant en graaf Willem III van Holland over het voorgenomen huwelijk van Johanna en Willem (de latere Willem IV). | Overeenkomst over een toekomstig huwelijk; geen voltrekkingsakte. |
| 27 januari 1323 | Paus Johannes XXII verleent dispensatie vanwege verwantschap in de derde graad. | Afzonderlijke kerkelijke toestemming. |
| Januari 1331 | Huwelijksplechtigheid in Brussel. | Huwelijksfeit; afwijkend van oudere datering in sommige genealogieën. |
| Omstreeks mei 1336 | Johanna gaat volgens de onderzochte bronnen daadwerkelijk naar haar echtgenoot. | Latere hereniging/samenwoning; geen nieuwe trouwdatum. |
| 26 september 1345 | Willem IV sneuvelt bij Warns. | Einde huwelijk door overlijden. |
| 1351 | Johanna huwt Wenceslas van Luxemburg. | Tweede huwelijk; afzonderlijke relatie. |
| 7 juni 1413 | Laatste kwitantie voor de langdurige douarieafwikkeling. | Financiële afwikkeling; Johanna was al in 1406 overleden. |
De primaire stukken die we nog willen controleren
Het artikel toont op PDF-pagina 21 een reproductie van het verdrag van 21 oktober 1322, bewaarverwijzing volgens de auteur: voormalig Rijksarchief in Zuid-Holland, Handschriftenverzameling, inv. nr. 360. De auteursnoten verwijzen naar L. Devillers (1874), nr. 505 en naar Wymans (1985), nr. 555. Voor de dispensatie van 1323 verwijst Bos-Rops naar A. Verkooren, inventarisdeel I, nr. 271.
Dit zijn primaire-bronsporen. De secundaire studie is gelezen, maar de afzonderlijke originele stukken zijn hier niet onafhankelijk gecontroleerd. We maken daarom voor deze stukken nu nog geen DMS-record alsof ze al zelfstandig zijn ingezien.
Methodische les voor onze toekomstige huwelijksregistratie
Een geregistreerde Couple-relatie mag nooit automatisch worden gelijkgesteld aan een gedocumenteerd huwelijk. Een aanstaande echtverbintenis in 1322 en een huwelijksplechtigheid in 1331 kunnen tegelijk juist zijn. De verdere B/W/A/H-classificatie van huwelijksclaims wacht op een eigen gegevenslaag en individuele brontoetsing en heeft geen effect op de sterkte van onze ouder-kindroutes.
Bron
J.A.M.Y. Bos-Rops (1992) — Holland 24 (1992), nr. 2, pp. 78–93. Niet verwarren: 1322–1413 in de titel is de periode van het dossier, niet Johanna's levensduur. Dit betreft een latere zijtak van Huis Holland, geen ontbrekende schakel in onze compacte voorouderlijn.