Bronkritiek · Huis Holland
Oorkonden en bronkritiek bij Huis Holland
Jan Burgers en Marco Mostert laten in hun studie uit 2003 zien dat een reeks vroeg-Hollandsche oorkonden niet langer automatisch als waardeloze vervalsingen behandeld moet worden. Voor de website is deze bijdrage vooral belangrijk als methodische correctie op oudere hyperkritiek.
Wat is de kern van de herwaardering?
De auteurs plaatsen het 12de- en 13de-eeuwse Hollandse oorkondenwezen in de bredere context van de verschriftelijking van de middeleeuwse samenleving. Zij betogen dat veel documenten, die in de traditionele oorkondenleer als vervalsingen golden, beter begrepen moeten worden als producten van een ontwikkelende schriftcultuur. Daarmee verdwijnt niet elk probleem, maar wel het te harde automatisme dat zulke stukken zonder meer terzijde zouden moeten worden gelegd.
Voor onze website betekent dit dat een document eerst inhoudelijk, paleografisch en diplomatisch moet worden gewogen, voordat het uitsluitend op basis van oudere literatuur als ‘vals’ of ‘onbruikbaar’ wordt gepresenteerd.
De oorkonde van bisschop Hartbert uit 1143
Een sleutelvoorbeeld is de oorkonde van bisschop Hartbert van Utrecht voor de abdij van Egmond, in het artikel afgebeeld als figuur 2. De auteurs verwijzen naar recenter onderzoek waaruit blijkt dat dit stuk echt is en in 1143 te Egmond is vervaardigd, dus niet een latere fabricatie van de beruchte ‘hand C’.
Relevantie voor biografieën
Deze bronkritische herwaardering is relevant voor verschillende pagina’s binnen Huis Holland, vooral waar oudere documenten een rol spelen in de reconstructie van rechten, goederen en kerkelijke relaties. In dit pakket is daarom een gerichte aanvulling opgenomen bij de biografie van Dirk VI van Holland.
Bronnen
- Burgers & Mostert (2003) — bronkritische studie over het Hollandse oorkondenwezen.
- Oorkonde van bisschop Hartbert (1143) — lokale afbeelding en bronfiche.