Cornelis Goossens werd omstreeks 1700 geboren, waarschijnlijk op De Horrick in Sint-Huibrechts-Lille. Met hem verplaatste het zwaartepunt van deze familielijn zich opnieuw richting Hamont. Hij begon waarschijnlijk als kleine boer, maar wist in de loop van zijn leven een aanzienlijk boerenbezit op te bouwen.
Waarschijnlijk geboren op De Horrick
Een doopakte van Cornelis is niet teruggevonden. Wel kan zijn geboortegebied vrij goed worden afgebakend. In de goed bewaarde parochieregisters van Hamont, die tot 1640 teruggaan, ontbreekt zijn naam. Zijn vader wordt met grote waarschijnlijkheid geïdentificeerd als Arnold Goessens, die op De Horrick woonde. Het ligt daarom voor de hand dat Cornelis daar, omstreeks 1700, werd geboren.
De identiteit van zijn moeder is minder zeker. Catharina Thijssen geldt als de meest waarschijnlijke kandidaat. Zij trad in 1738 op als meter bij de doop van Anna Maria, Cornelis’ eerste dochter. Omdat bij de eerste dochter vaak de grootmoeder als meter werd gekozen, vormt dit een sterke aanwijzing, maar geen rechtstreeks bewijs.
Arnold Goessens kan met grote waarschijnlijkheid als Cornelis’ vader worden aangewezen. De identificatie van Catharina Thijssen als zijn moeder blijft een genealogische reconstructie.
Huwelijk met Catharina Struijck
Op 20 juli 1728 trouwde Cornelis in Hamont met Catharina Struijck, in de bronnen ook geschreven als Struyckx of Strouckx. Zij was ongeveer 22 jaar oud en behoorde tot een familie die al langere tijd in de omgeving van Hamont gevestigd was.
Na hun huwelijk vestigden Cornelis en Catharina zich in de Buitinge van Hamont. Daar bouwden zij hun bestaan op als boerengezin.
Negen bekende kinderen
Uit het huwelijk zijn in de Hamontse doopregisters negen bekende kinderen teruggevonden: Arnoldus (1730–1810), Matthias (1733–1801), Henricus (1734–1789), Gerardus (1736–1811), Anna Maria (1738–1811), Helena (1739–1794), Theodorus (1742–), Joannes (1745–vóór 1747) en opnieuw Joannes (1747–1805).
Dat de naam Joannes tweemaal voorkomt, is niet uitzonderlijk: de eerste Joannes overleed jong, waarna een later geboren zoon dezelfde voornaam kreeg. De doopgetuigen laten bovendien zien hoe sterk familiebanden in deze periode verweven waren. Halfbroers en halfzussen uit het eerdere gezin van vader Arnold traden geregeld als peter of meter op, al lieten sommigen zich opvallend vaak vervangen.
Uit het gezin van Cornelis en Catharina zouden uiteindelijk familielijnen voortkomen die naar Hamont, Gennep, Sint-Huibrechts-Lille, Dordrecht, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië voerden.
Van kleine boer naar grondbezitter
Cornelis lijkt uit de nalatenschap van zijn vader geen groot vermogen te hebben ontvangen. De bronnen geven geen aanwijzing dat hij een ambacht uitoefende of als teut werkzaam was. Waarschijnlijk begon hij als kleine landbouwer.
Zijn huwelijk met Catharina Struijck veranderde zijn economische positie. Kort na het huwelijk verkreeg hij van zijn schoonvader een beemd aan de Erk. Later wijzen verschillende gichtakten erop dat ook het zogeheten Ummelen-goed in de Emmelenhoek via Catharina’s familie bij Cornelis terechtkwam.
Toen Catharina’s vader Theodorus — Dirk of Derick — Ummelen alias Strouckx in 1766 overleed, waren zijn vrouw Anna Iven en zijn enige dochter Catharina al gestorven. Een afzonderlijke erfakte voor het volledige goed is niet teruggevonden, maar meerdere bronnen wijzen in dezelfde richting. Een akte uit 1770 noemt Cornelis als eigenaar van grond in de Hemmelenhoek en in 1780 werden door zijn kinderen goederen verheven die uitdrukkelijk op Derick Ummelen alias Strouckx en Anna Iven werden teruggevoerd.
De Emmelenhoek
In zijn latere jaren woonde Cornelis in de Emmelenhoek nabij de Erk, direct bij de grens met Staats-Brabant. Zijn boerenbezit bestond niet uit één aaneengesloten perceel, maar uit meerdere stukken akker, weide en erfgrond. Tot de later beschreven onderdelen behoorden onder andere de voorste en achterste hoef, het Rutten, het huisveld, het Beersen, het Acker, een beemd en het huis met hof en schop.
Dat bezit laat zien dat Cornelis zich in de loop van zijn leven economisch aanzienlijk had ontwikkeld. Hij was geen grootgrondbezitter in adellijke zin, maar wel een boer met voldoende grond om een zelfstandig familiebedrijf te voeren en een nalatenschap van betekenis achter te laten.
Een tweede huwelijk
Catharina Struijck overleed op 16 maart 1760 in Hamont. Op 20 mei 1760 hertrouwde Cornelis met Catharina Stevens uit Grote-Brogel. De kerkelijke huwelijksinschrijving bevestigt zowel de datum als haar herkomst.
Uit dit tweede huwelijk zijn geen kinderen bekend. Het huwelijk duurde ruim negentien jaar. In 1775 traden Cornelis en Catharina Stevens samen op als peter en meter bij Anna Catharina, een dochter van Cornelis’ zoon Gerardus.
Overlijden en openbare verkoop
Cornelis Goossens overleed op 1 oktober 1779 in Hamont, ongeveer 79 jaar oud. In het overlijdensregister werd genoteerd dat hij vóór zijn dood de laatste sacramenten had ontvangen.
Na zijn overlijden namen zijn kinderen de geërfde goederen formeel over. Vervolgens werd een belangrijk deel van de boedel openbaar verkocht. De opbrengst bedroeg 1.570 gulden. De verkoop vond plaats volgens het gebruik van de brandende kaars: zolang de kaars brandde, konden bieders hun bod verhogen; bij het doven van de vlam werd de hoogste bieder eigenaar.
De verdeling van de nalatenschap geeft ons een uitzonderlijk concreet beeld van Cornelis’ bestaan: niet alleen zijn naam en gezin zijn bekend, maar ook de grond waarop hij werkte, de lasten die op zijn percelen rustten en de manier waarop zijn bezit na zijn dood over de volgende generatie werd verdeeld.
Een kruispunt in de familiegeschiedenis
Cornelis neemt een bijzondere plaats in binnen de geschiedenis van de familie Goossens. Zijn oudste zoon Arnoldus vertrok naar Gennep en werd de stamvader van de Gennepse tak. Matthias zette de Hamontse lijn voort. Via Gerardus ontstonden later lijnen naar Dordrecht, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië, terwijl de jongste Joannes verbonden bleef met Sint-Huibrechts-Lille.
Cornelis zelf bleef zijn hele leven binnen de vertrouwde wereld van Grevenbroek en Hamont. Toch waaierde zijn nageslacht vanuit dat kleine grensgebied in enkele generaties over een veel groter gebied uit. Daarmee vormt zijn gezin het echte scharnierpunt tussen de oude Goessens-lijn van Grevenbroek en de latere, geografisch verspreide familie Goossens.
