Bertrada van Laon

Bertrada, ook Berta of Bertrada de Jongere genoemd, was de echtgenote van koning Pepijn III en de moeder van Karel de Grote. Naast haar positie in het vorstenhuis trad zij op in de dynastieke politiek rond de troonsopvolging.

Sfeerbeeld vroegmiddeleeuwse Frankische omgeving
Biografie · Pippiniden en Arnulfingen

Genealogische status. De historische lijn naar Karel de Grote is hier zichtbaar. Een volledig beoordeelde route van deze persoon naar Richard Goossens is nog niet beschikbaar.

Afkomst en familie

Bertrada geldt in de literatuur als dochter van Charibert, graaf van Laon. Haar huwelijk met Pepijn III sloot twee voorname families aan elkaar. Over de precieze positie van haar eigen vrouwelijke voorouders bestaan nog genealogische onzekerheden.

De dynastieke overgang

Na de koningsverheffing van Pepijn in 751 was Bertrada deel van een koninklijke familie die zowel met de Frankische adel als met de paus diplomatieke contacten onderhield. Haar zonen Karel en Karloman werden in 754 door de paus gezalfd en volgden in 768 ieder als koning op.

Bemiddeling en huwelijksdiplomatie

De bronnen verbinden Bertrada met de diplomatieke oriëntatie op het Longobardische hof in de jaren 769–771. In de biografie van Karel de Grote is zij meer dan een naam in het ouderschema: haar initiatieven waren verweven met de buitenlandse politiek en met spanningen in het koninklijke huis.

Moeder van Karel de Grote

Via haar zoon Karel de Grote behoort Bertrada tot de direct reconstrueerbare Karolingische genealogie. Dat is iets anders dan het bewijs van een ononderbroken persoonlijke afstamming tussen Karel de Grote en de huidige auteur.

Bertrada als moeder: expliciete bronplaats

In § 18 van Einhards Vita Karoli Magni begint de passage over Bertrada met Mater quoque eius Berhtrada: ook zijn moeder Bertrada. Einhard beschrijft vervolgens Karels respect voor haar en haar begrafenis in Saint-Denis. Dit is directe tekstuele identificatie van Bertrada als moeder, en dus meer dan alleen een moderne genealogische reconstructie. De Evidence Layer verhoogt uitsluitend Bertrada → Karel de Grote van W naar B. De datum en rechtsvorm van het huwelijk met Pepijn vormen een andere historische vraag.

Bewijsstatus

De ouder-kindrelatie Bertrada → Karel de Grote: B (bewezen). Einhard noemt Bertrada expliciet Karels moeder (Vita Karoli Magni, § 18). De partnerrelatie Pepijn–Bertrada en andere filiaties zijn afzonderlijke relaties met hun eigen onderzoeksstatus; zij krijgen door deze correctie niet automatisch B. De afstamming van Karel naar Richard Goossens is niet door deze ene filiatie bewezen.

Belangrijkste momenten

ca. 744 Huwelijk met Pepijn volgens gebruikelijke datering
751 Pepijn wordt koning; Bertrada is koningin-gemalin
768 Overlijden Pepijn; zonen volgen op
783 Overlijden Bertrada

Bronnen en literatuur

← Alle biografieën · Bronkritisch onderzoek · Stamboom