Holland · begin twaalfde eeuw · † 1121
Floris II van Holland
Met Floris II wordt een belangrijke terminologische grens bereikt: in 1101 verschijnt hij in een onverdachte bron als eerste van zijn huis met een territoriale titel die expliciet naar Holland verwijst.
1101: “graaf van Holland”
Oudere populaire genealogieën beginnen het graafschap graag al bij Gerulf in de negende eeuw. Dat is te stellig. Het Nationaal Archief wijst erop dat Floris II in 1101 als eerste in een onverdachte bron met de territoriale titel graaf van Holland wordt genoemd. Voor zijn voorgangers zijn de titels algemener en de territoriale grenzen veel minder scherp.
Een stabielere machtsbasis
Floris II erfde een positie die na de turbulente elfde eeuw sterker was geconsolideerd. In 1108 treedt hij op als voogd van Sint-Truiden voor bezittingen rond Aalburg. Zulke functies tonen hoe grafelijke macht niet alleen uit landbezit bestond, maar ook uit voogdij, rechtspraak en bescherming van kerkelijke instellingen.
Petronilla en de volgende generatie
Floris huwde Geertruid van Lotharingen, die vooral onder de naam Petronilla bekend is. Na zijn dood speelde zij tijdens de minderjarigheid van Dirk VI een actieve politieke rol en stichtte zij de abdij van Rijnsburg.
Bewijsstatus
De schakel Dirk V → Floris II en Floris II → Dirk VI blijven in het centrale model vooralsnog W — waarschijnlijk. De historische afstamming is gangbaar, maar de website koppelt de hoogste categorie bewust aan de kwaliteit van het concrete filiatiebewijs, niet aan de ouderdom of populariteit van een stamboom.
Nieuwe controle van de oorkonde uit 1101
J.W.J. Burgers bespreekt de origineel bewaarde oorkonde van bisschop Burchard van Utrecht (1101), waarin Floris II wordt genoemd als Florentius comes de Hollant. Deze formulering ondersteunt de historische titel in 1101, maar bewijst niet dat eerdere generaties zichzelf reeds „graaf van Holland” noemden. Zie het onderzoeksdossier en J.W.J. Burgers (1999).