Huis Kleef · tweede hertog · 1419–1481

Johan I van Kleef

Johan I van Kleef (14 januari 1419 – 5 september 1481) volgde in 1448 zijn vader Adolf II op als hertog. Zijn regering stond sterk onder invloed van het Bourgondische hof, de Soester Fehde en de strijd om Gelre.

Opgevoed in Bourgondië

Johan was de langverwachte zoon van Adolf II van Kleef en Maria van Bourgondië. Vanaf zijn negende verbleef hij voor zijn vorming aan het hof van zijn oom Filips de Goede. Die opvoeding bepaalde de inrichting van zijn latere hof en zijn bestuurlijke denkbeelden. Hij vergezelde in 1438 zijn zuster Agnes op haar reis naar haar huwelijk in Navarra en maakte zelf een bedevaart naar Santiago de Compostela.

Van Soest naar de hertogelijke regering

Bij het uitbreken van de Soester Fehde (1444) keerde Johan naar de Nederrijn terug. Als aanvoerder van de Kleefse strijdkrachten wist hij de belegering van Soest in 1447 te weerstaan. Na de dood van zijn vader in 1448 volgde hij als hertog op. Bij de vrede van Maastricht op 27 april 1449 bleven Soest en Xanten in Kleefse handen.

In 1450 reisde Johan via Italië naar Jeruzalem en werd daar bij het Heilige Graf tot ridder geslagen. In april 1451 was hij in Kleef terug.

Huwelijk, Mark en Gelders beleid

In 1455 trouwde hij met zijn Bourgondische verwante Elisabeth van Étampes-Nevers (ca. 1439–1483). De in 1458 geboren zoon Johan II werd later zijn opvolger. De macht van Kleef werd in 1461 uitgebreid toen na de dood van zijn oom Gerhard de graafschap Mark definitief aan hem toeviel.

Johan ondersteunde in de Gelderse geschillen zijn zwager Arnold van Gelre tegenover diens zoon Adolf. Hoewel hij in 1468 bij Straelen verloor, verkreeg hij in 1473 als bondgenoot van Karel de Stoute onder meer Goch, Wachtendonk, de Düffel en rechten bij Elten. De juiste aard van die bezittingen en verplichtingen moet per oorkonde worden vastgesteld.

Hofcultuur en nalatenschap

Johan was sinds 1451 lid van de Orde van het Gulden Vlies. Hij stimuleerde bestuurlijke en kerkelijke hervormingen en gaf zijn secretaris Gert van der Schuren opdracht de geschiedenis van het Kleefse huis op schrift te stellen. De latere kroniek is een belangrijke, maar vanuit de hofomgeving geschreven bron. Johan overleed op 5 september 1481 en werd in de Kleefse stiftskerk begraven.

Genealogische plaats: deze hertog behoort tot de latere geschiedenis van het huis. Dat maakt hem niet automatisch een directe voorouder in de voorouderviewer.

Bronnen en literatuur

• Manuel Hagemann, Johann I. von Kleve, LVR — Internetportal Rheinische Geschichte (gepubliceerd 2016; laatst bijgewerkt 5 mei 2020). Bronfiche.

Deze publicatie levert historische context. Zonder afzonderlijke beoordeling van primaire stukken verandert zij geen ouder-kindbewijs, B/W/A/H-classificatie of stamreeks naar de auteur.