Huis Kleef · overgang naar hertogdom · 1373–1448

Adolf II van Kleef

Adolf II van Kleef (2 augustus 1373 – 23 september 1448) verenigde Kleef en Mark en werd in 1417 tot hertog van Kleef verheven. In hertogelijke nummering heet hij ook Adolf I. Hij moet niet worden verward met zijn gelijknamige vader, de graaf Adolf I van Kleef.

Jeugd en opvolging

Adolf werd geboren als oudste zoon van Adolf I van Kleef en Margaretha van Berg. Hij groeide deels op aan het hof van Johanna van Brabant en kreeg onderwijs in Soissons. Toen zijn vader op 7 september 1394 overleed, volgde Adolf hem als graaf van Kleef op. Zijn overwinning bij Kleverhamm in 1397 op de troepen van hertog Willem van Berg vergrootte zijn politieke gewicht; na de dood van zijn broer Diederik in 1398 kwamen de graafschappen Kleef en Mark in één hand.

Dynastieke huwelijken en hertogelijke waardigheid

In maart 1400 huwde hij Agnes van de Palts, dochter van de latere koning Ruprecht. Dit huwelijk bleef kinderloos en Agnes stierf in 1404. In 1406 volgde een tweede verbintenis met Maria van Bourgondië, dochter van Jan zonder Vrees. Volgens Hagemann werd het in 1406 gesloten huwelijk pas in 1415 voltrokken. Uit deze verbintenis kwamen tien kinderen voort, van wie twee jong stierven. Adolf had daarnaast meerdere buitenechtelijke kinderen; voor genealogisch gebruik moeten deze takken afzonderlijk aan bronnen worden getoetst.

Op het Concilie van Konstanz werd Adolf in april 1417 door keizer Sigismund tot hertog verheven. Hierdoor geldt hij in de geschiedenis zowel als graaf Adolf II als hertog Adolf I. In 1423 verbond hij zijn dochter Katharina dynastiek met Arnold van Egmond, de Gelderse opvolgingskandidaat.

Bestuur en Soester Fehde

Adolf verwierf of versterkte onder meer Emmerik, de Liemers, het Reichswald en de Düffel. Zijn regering kenmerkte zich door territoriale verdedigingswerken, kerkelijke stichtingen en de uitbreiding van de Kleefse burcht. In 1440 begon de bouw van de Schwanenturm. Tegen het einde van zijn regering raakte hij in de Soester Fehde met de Keulse aartsbisschop Dietrich van Moers verwikkeld. De mislukte belegering van Soest in 1447 was een beslissende episode.

Adolf stierf op 23 september 1448 in Kleef en werd begraven in het door hem gestichte kartuizerklooster op de Graveinsel bij Wesel. Zijn zoon Johan I van Kleef volgde hem op. De laatmiddeleeuwse Kleefse kroniek van Gert van der Schuren bevat een uitgebreid levensbericht, maar is als afzonderlijke bron nog niet opnieuw voor dit dossier gecollationeerd.

Plaats binnen Huis Kleef

Adolf II behoort tot de latere dynastieke geschiedenis van Kleef. Zijn vader Adolf I was via Margaretha van Kleef verbonden met de oudere Kleefse graven. Deze biografie voegt geen nieuwe bewezen afstammingsroute naar de auteur toe; de centrale GEDCOM-X- en Evidence-registratie blijven ongewijzigd.

Bronnen en literatuur

• Manuel Hagemann, Adolf II. von Kleve, Internetportal Rheinische Geschichte (2018, bijgewerkt 2025). Bronfiche.
• Robert Scholten (red.), Clevische Chronik nach der Originalhandschrift des Gert van der Schuren (1884), als door Hagemann genoemde oudere kroniekuitgave; niet zelfstandig opnieuw gecontroleerd.