Weeze · Goch · Kleef · vermeld 1297–1332

Johan van der Straten

Richter, ambtman en landdrost · vader van Dietrich van der Straten · vroegste hier uitgewerkte generatie van het geslacht.

Johan van der Straten is de vader van Dietrich (Diederick) van der Straten. In de studie van Dieter Kastner verschijnt hij als een bestuurder die zowel Gelre als Kleef diende. Zijn loopbaan geeft de familiegeschiedenis een vroegere aanloop dan alleen het huwelijk van Dietrich met Margaretha van Kleef.¹

Van gerechtsman tot ridder

In 1297 trad Johan met Gerhard van der Straten op als gerechtsman in Weeze. In 1302 wordt hij als richter in Goch en Weeze genoemd. Hij was in 1323 nog knaap en wordt vanaf 1324 als ridder vermeld.¹ Die opeenvolging maakt een maatschappelijke ontwikkeling zichtbaar. Het woord knaap moet hier als standsbenaming worden gelezen, niet als bewijs dat Johan toen een jonge jongen was.

Vertrouwensfuncties in Kleef en Gelre

Johan was in 1315 ambtman in Kempen en in 1316 landdrost van Kleef. In 1326 kreeg hij het boswachtersambt in het Kevelwald in leen. Kastner noemt daarnaast goederen rond Plees en Kevelaer en visrechten bij Schravelen. In 1332 trad Johan als zegelborg op bij de verkoop van Altena.¹

Deze vermeldingen bieden concrete aanknopingspunten voor zijn positie. Zij laten echter geen volledige beschrijving van zijn dagelijkse werkzaamheden toe. Evenmin betekenen de verschillende functies dat hij alle ambten gelijktijdig of zonder onderbreking bekleedde.

Vader van Dietrich

Kastner noemt Dietrich uitdrukkelijk Johans zoon. De naam van Johans echtgenote is in het hier gebruikte onderzoek niet vastgesteld.² Zijn biografie wordt daarom voortgezet via Dietrich, diens echtgenote Margaretha van Kleef en hun dochter Aleid in de gereconstrueerde hoofdlijn. Het voorbehoud bij Aleids moederschap wordt op haar eigen pagina toegelicht.

Oudere afkomst blijft open

Gerhard was volgens Kastner mogelijk Johans broer. Hij is daarmee niet als vader aan de stamreeks toe te voegen. Ook de traditionele herkomst uit de familie Van Straten bij Brugge staat ter discussie: Kastner acht plaatselijke maatschappelijke opklimming aannemelijker.¹

Bronnen en noten

1. Zelfstandig geraadpleegde studie. Dieter Kastner, Die Gocher Landrolle. Ein Landerschließungsprojekt des 14. Jahrhunderts (Kleve: Boss, 1988), p. 46–47, vooral p. 46 met noten 57–63. Kastner verwijst onder meer naar de oorkonde van 8 mei 1297 uit het archief van Schloss Wissen en de bronnenuitgave over Grafenthal.
2. Vader-zoonrelatie. Kastner, Die Gocher Landrolle, p. 47, noemt Dietrich expliciet als Johans zoon. Zijn bespreking van Johans ambtelijke positie en de Kleefse familieband vormt de basis van deze passage.