Goossens uit Grevenbroek

Arnold Goessens

ca. 1650/1660–1732/1733

Een landbezitter in Grevenbroek die door huwelijk en aankoop de familie Goessens blijvend met de Horrick in Sint-Huibrechts-Lille verbond.

LEEFWERELD ’t Coleneynde→De Horrick Hamont · Sint-Huibrechts-Lille · heerlijkheid Grevenbroek

Arnold Goessens, in de bronnen ook Arnoldus en Aert genoemd, vormt een belangrijke schakel in de vroege familiegeschiedenis. Met hem verplaatst het zwaartepunt zich van het oudere Goessens-bezit bij Hamont naar de Horrick in Sint-Huibrechts-Lille. Daar legde hij de basis voor de familietak waarin omstreeks 1700 zijn zoon Cornelis werd geboren.

Een geboorte zonder doopakte

Van Arnolds geboorte is geen doopinschrijving bekend. Op grond van zijn huwelijk rond 1682 wordt aangenomen dat hij ergens tussen ongeveer 1650 en 1660 werd geboren. Ook over zijn vader bestaat nog geen volledige zekerheid. In het familieonderzoek wordt een Jacobus Goessens als vader gereconstrueerd; welke van de in de bronnen voorkomende Jacobs met zekerheid zijn vader was, blijft onderwerp van onderzoek.

Zijn moeder kan met veel grotere waarschijnlijkheid worden aangewezen. De namen Elisabeth Kueppens, Lijs Kueppens en Lijske Duffels lijken in de verschillende akten naar dezelfde vrouw te verwijzen.

ONZEKER

Arnolds geboortejaar en de precieze identificatie van zijn vader zijn gereconstrueerd. Op deze pagina worden daarom geen schijnzekere geboortegegevens gegeven.

Maria Gisberts en de Horrick

Rond 1682 trouwde Arnold met Maria Gisberts, ook aangeduid als Maria Opden Horrick. Haar naam verbindt haar met de familie die op het gehucht De Horrick woonde. Drie jaar later, in 1685, verwierf Arnold daar de boerderij die in een akte als sterk vervallen werd omschreven.

Met die aankoop vestigde Arnold de familienaam Goessens in Sint-Huibrechts-Lille. De oudere generatie had daar niet gewoond: vóór Arnolds komst ontbreekt de naam Goessens gedurende tientallen jaren in het Lilse begraafregister. De verhuizing naar de Horrick was daarmee een echte nieuwe fase in de familiegeschiedenis.

Met Arnold Goessens werd de Horrick een plaats die blijvend met de familiegeschiedenis verbonden raakte.

Twee bezitslijnen

De boerderij op de Horrick was niet het enige bezit waarmee Arnold te maken kreeg. Op 5 februari 1688 deed zijn moeder Lijs Duffels afstand van haar recht van tocht: het levenslange vruchtgebruik dat zij als weduwe had op de goederen van haar overleden man. Daardoor kreeg Arnold ook het gebruik en beheer van het vaderlijke familiebezit.

Dat bezit lag bij ’t Coleneynde onder Hamont en moet worden onderscheiden van de Horrick, die Arnold via de familie van zijn eerste vrouw had verworven. Arnold beheerde dus goederen aan beide kanten van de latere familieroute: het oude Goessens-goed bij Hamont én het nieuw verworven erf in Lille.

Kinderen en het overlijden van Maria

Uit het huwelijk met Maria Gisberts werd een reeks kinderen geboren. Tot de in de bronnen terugkerende kinderen behoren onder anderen Andries en Gijsbert. Andere zonen en dochters verschijnen later in akten over erfenissen, grond en familiebezit.

Maria Gisberts overleed op 26 januari 1697. Arnold bleef achter met een gezin dat voor een belangrijk deel nog jong was. Daarna volgde een tweede huwelijk, waaruit onder meer Cornelis Goossens voortkwam.

Een tweede huwelijk

De naam van Arnolds tweede vrouw is minder zeker dan die van Maria. Het familieonderzoek wijst sterk in de richting van Catharina Thijsen. Zij trad in 1738 op als doopmeter van Anna Maria, de eerste dochter van Cornelis. Omdat bij zo’n eerste dochter vaak de grootmoeder als meter optrad, past dit goed bij de reconstructie dat Catharina Cornelis’ moeder en dus Arnolds tweede vrouw was.

Een rechtstreeks huwelijksdocument dat deze identificatie definitief bevestigt, is echter niet gevonden. Daarom blijft haar naam op deze website bewust met een voorbehoud vermeld.

WAARSCHIJNLIJK

Catharina Thijsen wordt als tweede vrouw van Arnold beschouwd, maar de identificatie berust op indirect genealogisch bewijs en niet op een teruggevonden huwelijksakte.

Grond, schulden en erfgenamen

De gichtregisters laten Arnold niet alleen als boer of grondeigenaar zien, maar ook als iemand die vertrouwd was met de juridische en financiële mogelijkheden van zijn tijd. Een akte uit 1716 is daarvan een goed voorbeeld. Kinderen uit zijn eerste huwelijk droegen twee stukken grond aan hun vader over voor 200 gulden. Arnold gebruikte hetzelfde bedrag om een schuld van deze kinderen bij Willem Stevens af te lossen.

De constructie was van belang voor de verdeling van het familiebezit. De betrokken gronden kwamen zo tijdens Arnolds tweede huwelijk opnieuw onder zijn beheer. Daardoor konden ook de kinderen uit het tweede huwelijk later in de boedel delen, terwijl de oudere kinderen onmiddellijk geld ontvingen en van hun schuld werden bevrijd.

Wat Arnolds persoonlijke bedoeling daarbij precies was, kunnen de bronnen niet vertellen. Wel toont de akte dat hij actief bezig was met de ordening van bezit, schulden en aanspraken binnen een samengesteld gezin.

De volgende generatie

Arnolds kinderen sloegen verschillende wegen in. Andries vestigde zich op ’t Sant in Sint-Huibrechts-Lille. Gijsbert bouwde binnen het gehucht Horrick een eigen huishouden op. En uit het tweede huwelijk kwam Cornelis Goossens, die later naar Hamont trok en daar in de Emmelenhoek woonde.

De familie bleef onderling nauw verbonden. Halfbroers en halfzussen traden later op als peetouders bij de kinderen van Cornelis. Juist die patronen in doopgetuigen en familieakten vormen een belangrijk deel van het bewijs waarmee de aansluiting van Cornelis op het gezin van Arnold is gereconstrueerd.

Overleden vóór februari 1733

Een exacte overlijdensdatum is niet bekend. Arnold moet eind 1732 of begin 1733 zijn gestorven. In februari 1733 traden Gijs Goessens en andere erfgenamen op rond een huis, hof en meerdere goederen die volgens de akte afkomstig waren van hun vader Arnold zaliger.

Daarmee eindigde een leven dat in de bronnen vooral zichtbaar wordt door grond, huwelijk, erfenis en familieverhoudingen. Arnold was degene die de Goessens-lijn op de Horrick vestigde en tegelijk het oudere familiebezit bij Hamont bleef beheren. Zijn zoon Cornelis vormde vervolgens de schakel terug naar Hamont en, via kleinzoon Arnoldus, naar Gennep.

Van Hamont naar de Horrick

ca. 1650–1660Vermoedelijke geboorte
ca. 1682Huwelijk met Maria Gisberts
1685Verwerving van de boerderij Opden Horrick
1688Beheer van het vaderlijke Goessens-bezit
1732/1733Overlijden; erfgenamen nemen goederen over