Personen›Jan (Johan) van den Loe van Abroeck

Vierde generatie Van de Loo · zestiende eeuw

Jan (Johan) van den Loe van Abroeck

Ca. 1525–tussen 1597 en 1610 · gehuwd met Alidt Moermans · richter te Weeze 1575–1597

Jan (Johan) van den Loe van Abroeck werd omstreeks 1525 geboren als oudste zoon van Jan van den Loe en Vlient Kroesen. Hij was gehuwd met Alidt Moermans. Van de drie hier behandelde generaties is hij degene die het duidelijkst rechtstreeks in de bewaard gebleven archiefregesten naar voren treedt: eerst als plaatsvervanger van de richter en later jarenlang als richter te Weeze.1

De familiebezittingen

Jan behoorde tot de kinderen die in de jaren 1540 met de rechten rond Overelve verbonden waren. Via zijn moeder bestonden bovendien aanspraken op de Kroesenhof. Op 3 juli 1555 trad hij samen met andere familieleden op bij de verkoop van rechten op die hof aan Frans van den Loe, heer van Wissen.2

Alidt Moermans en de regeling van 1565

Jan was gehuwd met Alidt Moermans, in akten ook als Moirmans geschreven. Haar familie is rechtstreeks zichtbaar in het archief van Wissen. Een regest noemt Derick Moermans, Johan vam Loe gen. Abruick en Rutger (Ruth) Peelen gezamenlijk in een akte uit deze familiekring.3

Op 8 april 1565 kwamen Jan en Alidt met de heer van Wissen tot een aanvullende regeling over drie percelen die niet tot de Kroesenhof bleken te behoren, maar van de abdij Bedburg werden gepacht. Hiermee is Alidts rol niet alleen uit een latere stamboom bekend: het echtpaar treedt samen op binnen concrete vermogensrechtelijke transacties.4

Plaatsvervanger van de richter

In 1565 trad Jan op als Statthalter, plaatsvervanger, van de richter van Weeze. Dit gegeven wordt onafhankelijk bevestigd door het digitale archief van Schloss Wissen: regest nr. 2362 noemt Johan vam Loe tho Abroick expliciet als Statthalter des Richters zu Weeze.5

Richter te Weeze

Op 13 april 1575 volgde Jan Wessel van Plees op als richter te Weeze. Hij bleef minstens tot 1597 in deze functie. De archiefregesten bevestigen zijn ambt vervolgens herhaaldelijk. Zo treedt hij in regest nr. 2581 op als Johan vam Loe gen. Abroick, Richter; ook de nummers 2687, 2689, 2702, 2703 en 2704 noemen hem als richter in rechtshandelingen te Weeze.6

Hiermee kan zijn lange bestuurlijke loopbaan veel sterker worden onderbouwd dan met de Loo-Kroniek alleen: het Landesarchiv NRW ontsluit een reeks afzonderlijke contemporaine akten waarin Jan in functie optreedt.

Band met kasteel Wissen

Jan bleef tegelijk nauw verbonden met de heren van Wissen. In de familiepublicaties wordt zijn aanwezigheid genoemd bij de bruidsschat van Dorothea van Loe in 1571 en bij het testament van Sophie van Nesselrode in 1579. In 1597 werd hij bovendien betrokken bij een belening met een huis te Weeze in zijn rol als voogd van Johan van Heeckeren.7

De omvangrijke reeks Wissen-regesten waarin hij als richter, laat, getuige of vertegenwoordiger optreedt bevestigt dat deze relatie structureel was en niet op één incidentele transactie berustte.8

Zegel en wapen

Als schepen en richter voerde Jan een eigen zegel met de Loe-kram en een zevenpuntige ster in de opening. Zegels uit 1583 en 1588 zijn in de Loo-Kroniek afgebeeld en heraldisch onderzocht.9 De identificatie van het teken is goed gedocumenteerd; de precieze symbolische betekenis van de ster moet echter niet verder worden ingevuld dan de bronnen toelaten.

Kinderen en de Aspermolen

Voor de verdere familielijn zijn vooral twee zonen van belang: Johan, in een akte aangeduid als “des Richters soen”, en Henrick van den Loe. Henrick trouwde met Engel Ver en werd in 1595 erfpachter van de Aspermolen te Asperden. Via hem liep de familielijn verder.10

Overlijden

Jan wordt nog in 1597 in functie genoemd. Een exacte overlijdensdatum is niet gevonden. De vaak gebruikte datering omstreeks 1600 is een genealogische benadering. Voor deze website blijft daarom tussen 1597 en 1610 de veiligste formulering zolang geen overlijdensakte of ander sluitend terminus-ante-quem-document is aangewezen.11

Bronkritiek. Voor Jans bestuurlijke carrière is de bewijssituatie sterk: het archief van Wissen bevat een hele reeks afzonderlijke regesten waarin hij als plaatsvervanger en richter te Weeze optreedt. Zijn exacte geboorte- en overlijdensdata zijn daarentegen reconstructies. Ook bij de gezinssamenstelling en de herkomst van Alidt Moermans blijven de familiepublicaties belangrijker dan de tot nu toe gevonden onafhankelijke bronnen.

Bronnen en noten

  1. Secundair. Loo-Kroniek 61, p. 2–5.
  2. Secundair / archiefonderzoek. Loo-Kroniek 61, verkoop Kroesenhof, 3 juli 1555.
  3. Onafhankelijk archiefregest. Landesarchiv NRW / Archivportal NRW, Gräflich von Loesches Archiv Schloss Wissen, regest nr. 2219: Derick Moermans, Johan vam Loe gen. Abruick en Rutger Peelen.
  4. Primaire bron via publicatie. Regeling van 8 april 1565 betreffende de drie van abdij Bedburg gepachte percelen; besproken in Loo-Kroniek 61.
  5. Onafhankelijk archiefregest. Landesarchiv NRW / Archivportal NRW, regest nr. 2362: Johan vam Loe tho Abroick als Statthalter des Richters zu Weeze.
  6. Onafhankelijke archiefregesten. Landesarchiv NRW / Archivportal NRW, o.a. regesten 2581, 2687, 2689, 2702, 2703 en 2704: Johan van/vam Loe gen. Abroick als richter te Weeze.
  7. Secundair / archiefonderzoek. Loo-Kroniek 61, getuigenrollen 1571 en 1579 en voogdij/belening 1597.
  8. Archiefreeks. Gräflich von Loesches Archiv Schloss Wissen, digitale regesten in Archivportal NRW.
  9. Heraldiek. Loo-Kroniek 56, p. 4, afb. 10–11 en noten 17–18; aanvullende afbeeldingen in Loo-Kroniek 48.
  10. Secundair / archiefonderzoek. Loo-Kroniek 48, 49 en 61; Henricks overgang naar de Aspermolen in 1595.
  11. Chronologische reconstructie. Laatste zekere vermeldingen eind zestiende eeuw; Loo-Kroniek 61. Een exact overlijdensjaar is niet aangetoond.

Geraadpleegde publicaties

  • Loo-Kroniek 15, 48, 49, 56, 61 en 63.
  • Landesarchiv Nordrhein-Westfalen / Archivportal NRW, digitale regesten van het Gräflich von Loesches Archiv Schloss Wissen.