Holland · Kleef · vermeld vanaf 1182

Margaretha van Holland

Margaretha, dochter van Floris III van Holland en Ada van Schotland, vormt de dynastieke verbinding tussen Huis Holland en Huis Kleef. Haar huwelijk is goed gedocumenteerd; de precieze filiatie naar de volgende Kleefse generatie vraagt meer voorzichtigheid.

Het huwelijk van 1182

De Annales Egmundani melden onder 1182 dat Margaretha, dochter van graaf Floris en gravin Ada, huwde met de graaf van Kleef. Daarmee is niet alleen haar huwelijk, maar ook haar plaats als dochter van Floris III en Ada expliciet in een belangrijke Hollandse brontraditie vastgelegd.

Nogmaals genoemd in 1198

Een grafelijke oorkonde uit 1198 noemt bij de getuigen onder anderen Ada als moeder van graaf Dirk VII, Willem als zijn broer, Margaretha als zijn zuster en Floris als broer. Dat levert een tweede, onafhankelijke context op waarin Margaretha binnen hetzelfde kerngezin wordt geplaatst.

Van Holland naar Kleef

Op deze website wordt haar echtgenoot volgens de gehanteerde Kleefse nummering Diederik IV genoemd. Nummeringen verschillen in de historiografie, omdat vroege naamgenoten niet overal hetzelfde worden meegeteld. De website houdt daarom één interne conventie aan en maakt die in het Kleefse onderzoek expliciet.

Bewijsstatus van de volgende schakel: W

Margaretha → Diederik V staat vanaf 10 oktober 2026 op W — waarschijnlijk. Een specialistische reconstructie noemt het ouderschap uitdrukkelijk; een afzonderlijk dertiende-eeuws filiatiebewijs is nog niet gedocumenteerd.

De afstamming naar Kleef: W — waarschijnlijk

De historische identificatie van Margaretha als moeder van de latere graaf Diederik V van Kleef († 1260) is sterker dan een loutere mogelijkheid. Manuel Hagemann noemt hem expliciet een zoon van de graaf die tot circa 1200 regeerde en Margaretha van Holland. De in 1202 genoemde puer de Clive stond onder voogdij van haar broer Dirk VII van Holland.

Bewijsstatus W — waarschijnlijk: de Egmondse annalen bevestigen het huwelijk in 1182, maar noemen de zoon niet. Een zelfstandige dertiende-eeuwse ouder-kindakte is nog niet gevonden of gecontroleerd. Zie de Hollandse en Kleefse onderzoekspagina.

Levenslijn

1182Huwelijk met de graaf van Kleef vermeld in Egmondse annalen
1198Vermeld als zuster van Dirk VII in de Hollandse oorkonde
1202–1203Dynastieke omgeving van de jonge graaf van Kleef en Dirk VII van Holland

Het huwelijk van haar ouders en dat van haarzelf

Het huwelijk van haar ouders Floris III van Holland en Ada van Schotland is gedocumenteerd in 1162, onder meer door Floris’ eigen oorkonde van 28 augustus. Daarmee staat het huwelijksjaar vast, maar niet de precieze trouwdag. In 1182 noemt de Egmondse annalist Margaretha uitdrukkelijk als dochter van beide echtgenoten bij haar huwelijk met Diederik IV van Kleef.

De familiegroep in de oorkonde van Dirk VII uit 1198 vormt aanvullende controle. De rechtshandeling van Ada van Brandenburg uit 1205 noemt opnieuw gravin Ada als moeder, naast de broers Willem en Floris. Deze bronnen onderbouwen Margaretha’s afkomst; zij leveren echter géén letterlijk contemporaine geboorte- of filiatieakte voor haar vermoedelijke zoon Diederik V van Kleef.

Evidence Layer: huwelijk Floris III–Ada B; Floris III → Margaretha en Ada → Margaretha B; huwelijk Margaretha–Diederik IV B; Margaretha → Diederik V W. Dit is een route- en relatiespecifiek onderscheid.

Bronnen bij de nieuwe beoordeling

  • Annales Egmundani, onder 1162 en 1182 (voor de tweede vermelding: MGH Scriptores XVI, p. 469); tekstoverlevering kritisch te beoordelen, inclusief latere correctie sororem naar filiam.
  • Oorkondenboek van Holland en Zeeland tot 1299, red. A.C.F. Koch, deel I, nr. 151 (28 augustus 1162, Vlaardingen/Egmond; afschrift) en nr. 152 (zelfde datum, origineel; afzonderlijk document).
  • J.W.J. Burgers, “Trust in Writing: Charters in the Twelfth-Century County of Holland” (2008): diplomatische analyse en overleveringsvorm van nr. 151/152; wetenschappelijke publicatie.
  • Chronica de Mailros (Kroniek van Melrose), annal 1162: onafhankelijke Schotse annalistische traditie; digitale kritische editie (Universiteit Glasgow).
  • Oorkonde Dirk VII (1198), met Ada als moeder en Margaretha als zuster; bewijs voor de plaats van Margaretha in de Hollandse familiegroep.
  • Oorkonde van Ada, markgravin van Brandenburg, 1205, Koch nr. 273; Latijnse tekst en Engelse vertaling (Columbia/Epistolae).
  • Manuel Hagemann, “Dietrich IV. von Kleve”, Portal Rheinische Geschichte (LVR); biografie en genealogische beoordeling.

Bronnen en verantwoording